Manastir Gradac

Istorijsko nasleđe

Manastir Gradac leži na uzdignutoj zaravni iznad Gradačke reke, na obodu šumovitih padina Golije. Udaljen je 21km severozapadno od Raške i 12,5km zapadno od Brvenika i Ibarskog puta. Tačna godina gradnje manastira nije poznata. Smatra se da je završen u poslednjoj četvrtini 13. veka. Zadužbina je Jelene Anžujske. Građena je u tradiciji raške škole.

Manastir je za vreme turske vladavine uglavnom bio bez monaha, a zatim i bez krovnog pokrivača na crkvi koji je odnet. 1910. je postavljen zaštitni krov na manastirsku crkvu, tokom 1963-1975. izvršena je potpuna rekonstrukcija glavne crkve, unutrašnjost hrama je bila u velikoj meri sačuvana. Od 1982. je počela izgradnja konaka i manastir je ponovo oživeo, tadašnji iguman bio je shiarhimandrit Julijan Knežević (1918-2001). Manastir je ženski, sadašnja igumanija je Efimija a duhovnik monaškog sestrinstva otac Vitalije. 

Za saobraćajni položaj manastira od prvenstvenog značaja je Ibarska magistrala, odnosno put Beograd-Kraljevo-Raška-Kosovska Mitrovica-Priština-Skoplje, od koga se kod Brvenika odvaja asfaltni put i vodi uz dolinu reke Brvenice do sela i manastira Gradac, u dužini od oko 12,5 km. Kod Biljanovca se od Ibarske magistrale odvaja regionalni put koji, preko Jošaničke Banje, jednim svojim krakom vodi za Kopaonik (Suvo Rudište), a drugim za Aleksandrovac i Kruševac. Pored manastira prolazi regionalni put Brvenik - Biser Voda. Ovaj put prema zapadu vodi ka Ivanjici, dok se u Kruševici odvaja pravac prema Rudnom i Studenici. Selo Gradac je, takođe, lokalnim putevima dobro povezano sa susednim selima.

Manastir Gradac se nalazi u golijskoj turističkoj regiji, a u blizini je turističkog centra Kopaonik (od Suvog Rudišta udaljen je oko 50 km). On predstavlja komplementarnu turističku vrednost planine Golije, a ujedno predstavlja i dopunu turističke ponude Kopaonika. Blizina Kopaonika je značajna zbog toga što on u turističkoj sezoni predstavlja značajno ishodište izletnika. Značajna je i blizina Jošaničke Banje u odnosu na koju manastir Gradac predstavlja komplementarnu turističku vrednost. Jošanička Banja je udaljena od manastira oko 30 km. Za turistički položaj manastira Gradac od značaja je i njegova pripadnost ibarskoj kulturno-turističkoj zoni, u kojoj se osim njega nalaze i manastiri: Žiča, Studenica, Stara Pavlica, Nova Pavlica i Banjska. Tu su još i tvrđave: Maglič, Brvenik i Zvečan. Na ovu zonu se nastavlja kulturno-turistička zona doline Raške.

Izvor: Alex